Sorry, your browser does not support JavaScript! जनयुद्धकी शारदा शान्तिकालमा सरस्वती ! - Merodesh.news

जनयुद्धकी शारदा शान्तिकालमा सरस्वती !

पश्चिम प्यूठानको तात्कालिन ओखरपुरकोट गाप ७ चुँदारामा २०३२ मा जन्मिएकी हुन् उनी । मध्यमवर्गीय परिवारमा हुर्केकी उनी ३ दाजु र एक बहिनी र बाबु आमासहितका परिवारमा रमाउँथिन् । गाउँकै बालशिक्षा माविबाट २०४९ मा एसएलसी पास गरिन् । उच्च शिक्षा पढ्न काठमाडौँ पुगिन् । अग्रेजी र समाजशास्त्रमा एमए उत्तिर्ण गरिन् । तत्कालिन मालेको विद्यार्थी संगठनमा आवद्ध भएर राजनीतिमा सक्रिय भएकी उनी २०५८ मा विद्रोह गरेर माओवादी भूमिगत जनआन्दोलनमा सक्रिय भएर लागिन् ।

जनयुद्धकी शारदा

माओबादीमा फुट आएपछि उनी मोहन वैद्य (किरण) को पार्टीमा लागिन् । तर, माओवादी पार्टीमा आएको व्यक्ति महत्वाकांक्षा र टुटफुटले दिक्क भएर पछि फेरि फर्केर मूलधारमै आइन् । सशस्त्र भूमिगत आन्दोलनमा शारदा नामले चिनिने उनी आजलक एक नम्बर प्रदेश सभाको उपसभामुख छिन् । र, आजकल उनी शारदा हैन असली सरस्वती पोखरेल नामले चिनिन्छन् । विद्यार्थीदेखि पार्टी संगठनमा खुल्ला र भूमिगत राजनीति अनि नीति निर्माण गर्ने ठाउँको नेतृत्व अनुभव सँगाल्ने अवसर पाएकी उपसभामुख पोखरेलले आफ्नो आरोह–अवरोह मेरोदेश डट न्यूजलाई यसरी सुनाइन् :

 माले अखिलबाट माओबादीमा बिद्रोह

स्कूलमा पढ्दै खेरी उनी मोटो मसालमा आवद्ध विद्यार्थी सगठनको सदस्य बनेकी थिइन् । विद्यालयमा हुने रेयुकाई नामको संस्थामा लड्दा मोटो मसालकै विद्यार्थी भएर जितेकी थिइन् । एसएलसी पास गरेपछि काठमाडौं आएर पाटन क्याम्पसमा पढ्न थालिन् । त्यहीँबाट उनले मेजर अंग्रेजी र समाजशास्त्रमा डिप्लोमा सकिन् । माले अखिलबाट उनी २०५४।०५५ तिर दाजु गणेश पोखरेलसँगै स्ववियूमा उम्मेदारी दिइन् । दाजु गणेश सभापतिमा उठ्दा उनी सदस्यमा उठेकी थिइन् ।जनयुद्धकी शारदा

दुवैले पराजय भोगे । ०५६ मा त्रिवीमा एमए पढ्न थालिन् । त्यहाँपछि माले अखिलबाट स्ववियूमा उठिन् तर परिणाम पराजय नै आयो । कम्युनिष्ट सिद्धान्तलाई आत्मसात गरेकी पश्चिम दुर्गम पहाडमा बसेर अन्याय उत्पीडन र विभेदको व्यवहारलाई नजिकबाट भोगे–बुझेकी उनले अन्ततः आमूल क्रान्तिकारी परिवर्तनका लागि भन्दै कृष्ण केसी, शिवकुमार डाँगी, हिमाल शर्मासहितको टोलीमा सहभागी भएर माले अखिलबाट विद्रोह गरेर माओवादीमा प्रवेश गरिन् ।

आठ महिना बेपत्ता

माले अखिलबाट अखिल क्रान्तिकारीमा प्रवेश गरेपछि उनले काठमाडौं भ्यालीमा संगठनको जिम्मेवारी पाइन् । साथीहरुसँगै संगठन बिस्तार गर्ने क्रममा ०५८ मा उनी पक्राउ परिन् । ८ महिनासम्म शिवकुमार डाँगी र उनी लगायतका विद्यार्थी नेताहरुलाई तात्कालिन राज्य सत्ताले बेपत्ता बनायो । कहिले त्यो हिरासत कहिले उ हिरासत गर्दै अडासार गरेर राख्ने गर्दथ्यो । त्यो बेला चरम यातना सहनुर्पयो । २०६० मा सर्वोच्चमा रिट हालेर बल्ल उनीहरु रिहा भए । त्यो बेला पार्टी शान्ति प्रक्रियामा थियो ।

जेलभित्र झाँगिएको प्रेम विवाहमा बदलियो

शिवकुमार डाँगी हाल उनका पति हुन् । दुई सन्तानका धनी भैसकेका छन उनीहरु ।  पहिले विद्यार्थी संगठनमा समान्य चिनजान भएपनि शिवकुमारसँग उनको घनिष्ठता चाँही पक्राउ परेपछि भएको थियो । आठ महिनाको जेल यात्राबाट छुटेपछि धुमधामसँग क्रान्तिकारी विवाह भयो उनीहरुको । काठमाडौं ल क्याम्पसमा अखिल क्रान्तिकारीले विवाह कार्यक्रम आयोजना र्गयो । देवेन्द्र पराजुली प्रमुख अतिथी बनेर उनीहरुलाई बधाई दिए । शिवकुमार डाँगी हाल नेकपाको एक नम्बर प्रदेश सदस्य छन् ।

हाल डाँगी समाजसेवा र सहकारी संस्थामा पनि सक्रिय छन् । सुनसरीको तरहरामा शहीद स्कूल संचालन गराउने र त्यसलाई मलजल गर्ने अनि भर्खरै कृषी कलेज स्थापना गर्नेमा डाँगीको मनग्गै योगदान छ । सरस्वती एक नम्बर प्रदेशको उपसभामुख छिन् ।

विवाहपछि पति–पत्नी दुवै पूर्वी कमाण्डमा

विवाहपछि पति शिवकुमार र उनले पूर्वी कमाण्डमा रहेर पार्टीको सेवा गर्ने जिम्मेवारी पाए । २०६० बाट उनीहरु संखुवासभा जिल्लामा पार्टी संगठनमा काम गर्ने गरी आए । एरिया ईन्र्चाजबाट जिम्मेवारी बहन गर्न थालेकी उनी जिल्ला सेक्रेटरी भइन् । त्यो बेला डाँगी अखिल क्रान्तिकारीको मेचीकोशी व्यूरो ईन्र्चाज थिए । पछि उनी जनमुक्त्ति सेनातर्फ बटालिन कमिसार पनि भए ।

तर, उनी चाँही राजनैतिक क्षेत्रमै खटिरहिन् । छोरा आयुषको जन्मपछि उनीहरु मधेश झरे । र, संचार विभागको जिम्मेवारी लिएर पार्टीले विराटनगरबाट प्रकाशन गरेको जनविद्रोह दैनिकमा आवद्ध भएर काम गर्न थाले । पति डाँगी सम्पादक थिए उनी सहयोगी थिइन् ।

त्यो बेला बालक छोरालाई माइतीले लगेर स्याहारिदियो । केही महिनापछि उनिहरु सुनसरी सरुवा भएर पार्टीको गतिविधिमा संलग्न भए । शारदा सह–सेक्रेटरी हुँदै सह–ईन्र्चाज भइन् ।

परिवारभन्दा सिद्धान्त प्यारो

शान्ति प्रक्रियापछिको खुल्ला राजनीतिले माओवादी पार्टीमा धेरै उतार चढाव आयो । सिद्धान्तमा नेताहरुबीच मतभेद सुरू भयो । पालुंगटार बैठकदेखि पन्छिएको लाईन संघर्ष अन्ततः २०६८ को चावहिल गुुम्बा भेलापछि विभाजनमा परिणत भयो ।

गुम्बा भेलाबाट ड्यास माओवादी जन्मिए । नेतृत्व मोहन वैद्य किरणले गरे । विप्लव महासचिव भए । शारदा पनि वैद्य समूहमा गइन् । पति डाँगीले फुटेको पार्टीमा नलाग्न र व्यवहारिक बन्न आग्रह गरे । तर, सिद्धान्त निष्ठ शारदालाई शुद्ध कम्युनिष्ट पार्टी बनाउने ध्याउन्न थियो । उनले परिवारभन्दा कम्युनिष्ट विचारनै प्यारो ठानिन् ।

पाँच वर्षसम्म पति र पत्नीको अलग–अलग बास

पार्टी बिभाजन भएपछि शारदा र शिवको सम्बन्धमा पनि समस्या आयो । ५ वर्षसम्म उनीहरु अलग–अलग बसे । एक वर्ष जति त बोलचाल नै भएन । चुनावका बेला सुनसरीमा प्रचण्ड नेतृत्वको नेताहरु भोट माग्दै हिड्ने तर बैधले नेतृत्व गरेको शारदाको पार्टी उनीहरुमाथि बम प्रहार गर्दै हिँड्थ्यो । शिव सुनसरी २ नम्बर क्षेत्रको चुनावी परिचालन कमिटीका ईन्र्चाज थिए र उनलाई जसरी पनि पार्टीका उम्मेदवारलाई जिताउनु थियो । तर, सारदालाई चाँही जसरी पनि पति आवद्ध भएको पार्टीका उम्मेदवारलाई हराउनु थियो ।

पति शिव चुनावी सभा गर्थे तर शारदा बहिष्कार आन्दोलन चलाउँथिन् । पार्टी वैद्यलाई गलहत्याएर विप्लवले पार्टी फुटाएपछि शारदाले पार्टी बिग्रेको विचारले हैन नेताहरुको स्वार्थले रहेछ भन्ने बुझिन् । उनलाई टुटफुटको राजनीतिले माओवादी आन्दोलन सकिन्छ जस्तो लाग्यो । उनलाई क्रान्तिका कुरा गर्ने अगुवा नेताहरु व्यवहारमा नमिलेको देख्दा निराश बनायो । अनि बादलको नेतृत्वमा पुरानै माओवादीमा फर्केर आइन् ।

त्यसपछि उनी पार्टीको पोलिटव्यूरो भइन् भने पति शिवकुमार केन्द्रिय सदस्य मात्र बने । अहिले उनीहरु सुनसरीको ईटहरी उपमहानगरपालिका–५ मा स्थायी बसोवास गर्छन् ।

प्रदेश सभा चलाउँदा नर्भस हैन उत्साह

माओवादीले २०७४ मा सम्पन्न संविधान सभाको निर्माणमा उनलाई समानुपातिक सूचीमा राखेको थियो । तर, उनि परिनन् । पछि २०७४ मा सम्पन्न प्रदेश सभाको निर्वाचनमा समानुपातिक तर्फबाट उनी प्रदेश सभाको संसद् बनिन । र, उपसभामुख चयन भइन् ।

संघीयता कार्यान्वयन गराउनका लागि नीति बनाउने मुख्य थलोमा नेतृत्व गर्न आइपुगेकी उनलाई नयाँ जिम्मेवारी थपिएको मशहुस भयो । खुला र भूमिगत राजनीतिको नेतृत्व गरेकोले उनलाई सभा चलाउन कुनै अप्ठेरो परेन । पहिलो पटक सभा संचालन गर्न जाँदा उनलाई के होला कसो होला भन्ने चाँही लागेको थियो । तर, पहिले नै सक्रिय नेतृत्व गरेको अनुभवले उनलाई नर्भस हैन हौसला बढेजस्तो भयो ।जनयुद्धकी शारदा

हालसम्म उनले दुई दिन पूर्ण रुपमा सभा चलाई सकेकी छन् भने कैयौं पटक सभामुखलाई सजिलो बनाउन बैठक संचालन गरेकी छन् । महिलाहरुलाई उपेक्षा गर्दा अझै खिन्नता आफू उपसभामुख भएपनि उनलाई अझै केही चित्त चाँही बुझेको छैन । अझै पित्तृसत्ताको सोच नबदलिएकोले महिलाहरुले अधिकारबाट बंचित हुनुपरिरहेको उनको बुझाई छ । संविधानले महिलाको ३३ प्रतिशत अधिकार किटान गरेपनि व्यवहारमा कार्यान्व्यन नहुँदा दुःख लागेको छ उनलाई ।

संविधानमा किटान भएको भए महिलाहरुले उपसभामुख हुन नै पाउने थिएनन् । यसैले कानून, नीति, नियम बनाउँदा अर्मूत हैन मूर्त हुनुपर्ने उनी बताउँछिन् । जिम्मेवारी पाएका सबै महिलाहरुले कुशल नेतृत्व गरेर सफल उदाहरण प्रस्तुत गरिसकेकोले महिलाहरुलाई विभेद हैन अवसर दिनुपर्ने उनको सुझाव छ । विद्यादेवी भण्डारी, ओनसरी घर्ती, शुसिला कार्की सबै अव्वल ठहरिए अनि अझै महिलालाई पाखा किन ? कुनै पनि पद सजाउन हैन गरेर देखाउनका लगि हो भन्ने मान्छिन सरस्वती ।

यसैले उपसभामुख भएपछि पनि धेरै गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्छ उनलाई । भूमिका पदले हैन व्यक्ति पनि खोज्नुपर्छ, उनी भन्छिन् । यसैले पनि फुर्सदको समय पनि उनले जनताकै लागि खर्चने गरेकी छन् । संसद सचिवालय र सभामुखसँग उनको सहकार्य अति राम्रो छ । सहकार्य गरेर सदन र सभा चलाउँछन् ।

सम्झदै जिरिंग हुने ती तीन घटनाहरु

माओवादी भूमिगत जनआन्दोलनमा सक्रिय हुँदा धेरै हण्डर ठक्कर खाएको अनुभव छ उनीसँग । सबै कहदाँ कितावै बन्छ । यसैले केही मुख्य घटना सुनाउँछिन् उनी । २०६२ मा उनलाई सुत्केरी व्यथाले च्याप्यो । पहाडमा सुत्केरी गराउने सुबिधा नभएको र सुरक्षा जोखिम पनि भएकोले मधेश झर्नु पर्ने भयो । मधेश झर्दा इलामको गोदक भन्ने ठाउँमा पहिलो छोरो आयूषको जन्म भयो बाटैमा । यस्तै दुई चोटी त मरेर पनि बाँचेकी थिइन् उनी ।

संखुवासभामा आएको १५ दिन जति भएको थियो । बासु शाक्यसँग उनी पार्टी गतिविधिमा संलग्न थिइन् । नुनढाकी भन्ने ठाउँमा जनताको घरमा सेल्टर थियो । कार्यक्रमा जाँदै गर्दा सेनासँग जम्का भेट भयो । तर, उनी जंगलभित्र लुकेर जोगिइन् । सेनाले कालोकुर्ता लगाउने केटी खै भनेर गाउँ गाउँ खोज्यो तर फेला पारेन । संखुवासभाको मैदानेमा सेल्टर थियो । शारदा जिल्ला सेक्रेटरी थिइन् ।

जुनियर कार्यकर्ताहरु सेन्टिमा थिए । कस्सेर पड्केको आवाज आयो । सेनाले शक्त्तिशाली गोली हानेको रहेछ । उनीसहित कार्यकर्ता भागेर जंगल पसे । दिनभरी जंगलमै बसे । मध्यराति भएपछि बल्ल जंगलबाट निस्केर गाउँ पसे । सेनाले भेटेको भए स्पट इन्काउन्टर गर्ने थियो । संखुवासभाको बतासे भन्ने गाउँमा एउटा कार्यक्रम थियो । सुधा सापकोटाका छोरीहरु कार्यक्रममा सहभागी थिए । सभामा सेनाले गोली चलायो ।

एक जना छोरीले त्यही शहादत प्राप्त गरिन् । बाबु र दाजु पहिले नै मारिइसकेका थिए । पछि सेल्टरमा फर्केर छोरी मारिएको घटना सुनाउन निक्कै गाह्रो भयो । सुनाएपछि आमा सुधा बेहोस् भइन् । तर, पछि होस् आएपछि आफूलाई सम्हाल्न सफल भइन् । त्यो बेला गंगा श्रेष्ठ (प्रभात) हाल नयाँ शक्त्ति पार्टीमा आवद्ध) ले निक्कै सह्रानीय भूमिका खेलका थिए ।

Advertise Expired !

सम्बन्धित समाचारहरु

संघीय सरकारको सुप्रिमोले गर्दा प्रदेश सरकारले अपेक्षाकृत काम गर्न नसकेको हो : ईन्द्र आङ्बो
संघीय सरकारको सुप्रिमोले गर्दा प्रदेश सरकारले अपेक्षाकृत काम गर्न नसकेको हो : ईन्द्र आङ्बो

‘ईन्द्र बहादुर आङ्बो एक प्रदेश सरकारका आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री हुन् । सशस्त्र माओवादी जनयुद्धमा लडाकु कमाण्डरको अनुभव सँगालेका युवा उमेरका उनी प्रस्ट र पारदर्शी काम रुचाउँछन् । संघीय सरकारले[...]

सन्दर्भ भूकम्प सुरक्षा दिवस : धरहरासँगै झरेका रुपचन लिफ्ट चढ्न डराउँछन् !
सन्दर्भ भूकम्प सुरक्षा दिवस : धरहरासँगै झरेका रुपचन लिफ्ट चढ्न डराउँछन् !

विराटनगर, वि.स. २०७२ साल बैसाख १२ गतेको बिनासकारी भूकम्पले ठूलो धनजनको क्षति भयो । भूकम्पका कारण ऐतिहासिक स्थल धरहरा पनि ढल्यो । २०७२ साल बैसाख १२ गते शनिवार बिहान करिब[...]

यसैले मानसिक रोगीहरुको आवाज सँसदमा उठाएकी हुँ
यसैले मानसिक रोगीहरुको आवाज सँसदमा उठाएकी हुँ

साबित्रा रेग्मी एक नम्बर प्रदेश सभा सदस्य हुन । नेकपाबाट बिजयी प्रदेश साँसद रेग्मी बिराटनगरकी स्थायी बासिन्दा पनि हुन । बिराटनगरलाई स्थायी राजधानी बनाउनुपर्छ भनेर शसक्त्त रुपमा आवाज उठाउने उनि[...]